Waarom we vaker moeten Omdenken als we van een focus op Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag willen in de zorgsector

door: Florien Grunwald

Omdenken - (dacht om, h. omgedacht); (denk) techniek om problemen te transformeren in mogelijkheden, syn. ja-en-denken; vgl. tegenoverg. vastdenken, ja-maar-denken)

In de zorgsector moeten én de vraag én het aanbod een andere weg inslaan. Niet ziekte en zorg, maar gezondheid en gedrag staan centraal. Maar we worden ook een beetje ''Ziek van gezondheid'', want voor elk probleem is er een pil (naar het gelijknamige boek van Ignaasch Devisch). Nederland is een gelukkig land, maar tegelijkertijd behoren antidepressiva tot de meest geslikte medicijnen (Trudy Dehue, De Depressie-epidemie). We hebben steeds meer de plicht het lot in eigen hand te nemen. Leefstijlgeneeskunde neemt een steeds prominentere plek in, evenals preventie. We hebben immers in mindere mate te maken met infectieziekten, maar steeds meer met chronische ziekten.

Ben je niet gezond? Dan ben je ziek.

Volgens de definitie van de WHO (1948) is gezondheid niet enkel de afwezigheid van ziekte, maar een staat van compleet fysiek, mentaal en sociaal welbevinden. In dat geval is bijna iedereen ziek. Gelukkig zijn we veel breder naar gezondheid gaan kijken. Positieve Gezondheid (een concept van Machteld Huber, Institute for Positive Health) is niet voor niets een concept dat met enthousiasme wordt omarmd. Anders dan de gangbare medische benadering ligt de focus hierbij op wat iemand wél kan, in plaats van wat iemand niet kan. Het gaat om aanpassingsvermogen. Want gezondheid is niet statisch, maar dynamisch.

Ben je ziek? Dan heb je een probleem.

Willen we écht van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag, dan zullen we eerst naar de mens moeten kijken en dan pas naar de regel. Maatwerk. Dat vraagt meer eigen verantwoordelijkheid van de zorgconsument en vergt een andere denkwijze van de zorgprofessional. We kunnen vaker vraagtekens zetten bij hoe we om willen gaan met dat wat als problematisch wordt gezien in onze maatschappij, nuancering van de norm.

Heb je een probleem? Dan moet dat probleem per definitie opgelost worden.

Echter, het oplossen van een probleem is één manier waarop je met een probleem kan omgaan. Berthold Gunster beschrijft in zijn boek ‘’Zoals verwacht loopt alles anders’’ andere mogelijkheden:

- Oplossen. Dit gaat over het veranderen van de feiten. ‘’Neem een pil, dan voel je je snel beter.’’

- Loslaten. Dit gaat over het veranderen van de verwachtingen. ‘’Het is zoals het is, ik verwacht niet dat het beter wordt dan dit, ik laat het los.’’

- Waarnemen. Constateren dat je een probleem hebt, maar er even niks mee doen. ‘’Ik ben verkouden. Nou, en?’’

- Omdenken gaat over zowel de verwachtingen als de feiten aanpassen. ‘’Uw kind is dyslectisch? Gefeliciteerd!’’, een mooi artikel dat onlangs (29 maart) in het Financieel Dagblad werd gepubliceerd. Mensen met dyslexie hebben moeite met lezen en spellen. Juist. Én dyslecten zijn door een andere hersenstructuur uitermate ondernemend, creatief en in staat om verrassende verbanden te leggen. En die komen op de werkvloer van de toekomst goed van pas!

Conclusie? Willen we van Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag, dan is omdenken in de dagelijkse (zorg)praktijk een must. Geen focus op de beperking, maar kijken naar mogelijkheden. Denk er eens over na. Of nog beter; denk het om.

gepubliceerd op: 23 mei 2019